Migratie als motor van de economie. Volgens hoogleraar Arnoud Boot ligt hier een belangrijke uitdaging voor Nederland. Westerse landen zoals Nederland moeten dit niet als een bedreiging zien. 'Het creëren van werk en werkgelegenheid is cruciaal, juist voor die groep mensen.' Deel 36 in een serie gesprekken met prominente Nederlanders.

Het gesprek met Boot duurt geen uur, zoals gepland, maar een half uur. Een bespreking van Arnout Boot met wat naaste collega´s op de Universiteit van Amsterdam loopt uit. En ook daarna staat weer een bespreking - maar dan buiten de deur - op de agenda. Toch is hij in dat halve uur scherp, met een schuin oog op de klok, dat wel.
 
Opvolger
Boot heeft heel veel functies en wordt sinds een paar weken ook genoemd als mogelijke opvolger van Nout Wellink als president van de Nederlandsche Bank. Prof. Dr. Arnoud Boot is hoogleraar ondernemingsfinanciering en financiële markten aan de Universiteit van Amsterdam, kroonlid van de Sociaal Economische Raad, adviseur van de Nederlandse en Zweedse centrale bank en daarnaast nog columnist.
 
En over een jaar als Nout Wellink vertrekt, neemt Boot wellicht zijn functie over. Ook al noemt hij zelf een andere kanshebber: hoogleraar monetaire economie Lex Hoogduin. 'Ik denk dat hij eminent geschikt is.'
 
Boot (1960) vindt zichzelf nog aan de jonge kant om de functie van centrale bankpresident op zich te nemen. 'Als je me tien jaar geleden deze vraag had gesteld … dan heb je nog de neiging om te zeggen dat rond je 50ste dit soort functies aantrekkelijk zijn.' Maar volgens de hoogleraar is de ideale opvolger van Nout Wellink eerder wat verder in de vijftig. 'De vraag is altijd wat je na die functie gaat doen.'
 
Warmlopen
Eigenlijk was nog niemand zich echt aan het warmlopen voor de topfunctie bij de centrale bank. Het was alom bekend dat Nout Wellink een derde termijn van zeven jaar ambieerde op de hoogste post bij de Nederlandsche Bank. Maar daar stak minister Jan Kees de Jager van Financiën vorige maand een stokje voor. De minister vindt dat twee termijnen van zeven jaar genoeg zijn. Dit is goed voor de doorstroming en het komt vervolgens ook het toezicht ten goede.
 
Ook Arnoud Boot vindt het niet meer van deze tijd dat een centrale bankpresident vele jaren op die plek blijft zitten. Hij wil eigenlijk nog verder gaan dan het besluit van de minister. 'Als we nu denken dat we met twee benoemingstermijnen van zeven jaar  - dus in totaal 14 jaar - dat we daar een geschikte periode voor bedacht hebben. Ik denk dat dit nog steeds niet bij de huidige tijdsperiode past.' Boot denkt dat de volgende bankpresident ergens tussen de vijf en de acht jaar op die plek zal zitten. Niet meer.
 
Verandering
Het is niet alleen de maatschappij die sterk is veranderd. Ook de rol van de Nederlandsche Bank is gewijzigd. Voor de komst van de Europese Centrale Bank was het de monetaire autoriteit in Nederland. De Nederlandsche Bank hield nauwlettend de waarde van de gulden in de gaten. Met de komst van de euro en de ECB in Frankfurt is er veel veranderd.

'De Nederlandsche Bank is nu primair toezichthouder en was primair een monetaire autoriteit. Daar past een andere organisatie van de bank bij. En zoals we nu eenmaal weten, veranderen grote instellingen langzaam. Wellink heeft daar last van gehad, want hij is het boegbeeld. En het boegbeeld krijgt alles over zich heen.'
 
Wellink heeft inderdaad nogal veel kritiek te verduren gekregen de afgelopen twee jaar. Hij zou op veel punten tekort zijn geschoten als het om het toezicht op financiële instellingen gaat. De Nederlandse DSB Bank ging failliet en het IJslandse Icesave - zo bleek achteraf - had veel Nederlandse spaarders aan zich weten te binden door met hoge rentevergoedingen te stunten.

Het liep mis toen Landsbanki, de eigenaar van Icesave, dreigde om te vallen en niet meer aan zijn verplichtingen kon voldoen. Had de Nederlandsche Bank Icesave niet kritischer moeten volgen? 
 
Zwaar weer
De financiële wereld zat toch al in zwaar weer vanwege de kredietcrisis die eerst begon onder hypotheekverstrekkers en steeds grotere vormen aannam. Arnoud Boot volgde de kredietcrisis en de gevolgen nauwlettend. Hij was en is een graag geziene gast bij televisie en radioprogramma´s om de crisis te duiden. En ook de rol van de Nederlandsche Bank nam hij meermalen onder de loep.
 
De kritiek op de Nederlandsche Bank kan hij deels volgen. 'Ze hebben steken laten vallen', zegt Boot, als het gaat om DSB en Icesave. 'Maar er is een opeenstapeling geweest van zaken die men de Nederlandsche Bank verwijt, die zeker niet terecht zijn.'
 
Ondanks wat lichtpuntjes, is hij niet positief over de Nederlandse economie, of eigenlijk de economie in zijn algemeenheid, want Nederland staat niet los van de rest van de wereld. De Nederlandse economie groeide na een periode van crisis in het tweede kwartaal van 2010 weer met 2,1 procent. Maar 'het is duidelijk dat we niet uit de economische crisis zijn', meent Boot.
 
De groei van het afgelopen kwartaal is vooral toe te schrijven aan inhaalvraag, voorraden (bij bedrijven) moeten worden aangevuld en consumenten kopen weer. Lange tijd is bijvoorbeeld de aanschaf van een nieuwe auto even uitgesteld. Toch is er wezenlijk niet veel veranderd. 'We hebben de weg omhoog nog niet gevonden.'
 
Migratie
Malaise of niet, Nederland blijft een aantrekkelijk land voor migranten. Dankzij alle nieuwe toepassingen rond internet en informatietechnologie weten mensen hoe het leven in het rijke Westen er uit ziet, meent Arnoud Boot. 'En als je dan in een arm land leeft en je kunt zien hoe het elders is. Dan wil je natuurlijk graag emigreren.'
 
Het migratievraagstuk is volgens Boot dan ook een economisch vraagstuk. Hij vindt dat Nederland en andere westerse landen migranten niet als een bedreiging moeten zien. 'De grote uitdaging is hoe wij migratie kunnen gebruiken als motor van de economie.' Juist met het oog op de vergrijzing, zijn immigranten (straks) hard nodig.
 
Werk is voor migranten ook een soort van springplank om onderdeel te worden van deze maatschappij, meent Boot. 'De beste wijze om te integreren (in de Nederlandse samenleving) is werk.' Het gaat op dit punt al stukken beter dan 10 tot 15 jaar geleden, stelt de econoom vast.

'We hadden een sociale welvaartsstaat waar migranten onvoorstelbaar snel terechtkwamen in het uitkeringencircuit. Een migrant met zijn familie in het uitkeringencircuit is een soort van moeras. Daar komt ie niet uit. Het creëren van werk en werkgelegenheid  is cruciaal voor die groepen.'
 
Buitengewoon
Nederland is een buitengewoon aangenaam land om te wonen, zegt Boot met de nadruk op buitengewoon. Hij woonde tien jaar - van 1983 tot 1993 - in de Verenigde Staten en komt daar nog regelmatig. Vergelijken doet hij niet. Hij voelt zich op beide plekken op een andere manier thuis.
 
Even later springt Arnoud Boot op de fiets. Hij is al weer op weg naar de volgende vergadering. De stad Amsterdam noemde hij eerder in het gesprek een fabelachtige stad om te wonen. Een stad waar je overal op een makkelijke manier bij kan komen. En over Nederland: 'De kwaliteit van leven in Nederland is ongelooflijk hoog.'