Buiten het zicht van het grote publiek werkt de International Telecommunication Union (ITU), een agentschap van de Verenigde Naties, aan een voorstel om overheden meer zeggenschap te geven over het internet. Met steun van onder meer Rusland, Brazilië en China is het einde van de toegang voor iedereen in zicht.

Na WikiLeaks en de Arabische lente wil een toenemend aantal landen het internet ‘democratiseren’. China, India, Brazilië en Zuid-Afrika gebruiken allemaal de ITU als platform voor hun plannen, zegt Dieuwertje Kuijpers van de prof. Teldersstichting, het wetenschappelijk bureau van de VVD. ‘Voor hen is dit platform heel geschikt. Hier kunnen ze laten vaststellen wat wel en niet mag op internet.’ Of het nu gaat om gedragsregels of internetregulering.

Voorstellen
Rusland en China waren de eerste VN-lidstaten die dit voorstelden met de keurige International Code of Conduct for Information Security. De Code benoemt de rechten en verantwoordelijkheden van staten op het web. Maar de regels maken het ook mogelijk crimininele en extremistische elementen te bestrijden die ‘de economische en politieke stabiliteit van de staat ondermijnen’. Met andere woorden: orde te scheppen in de chaos. Om te beginnen door 'triviale' zaken als anonimiteit op het web en het recht op privacy af te schaffen. De eerste reacties van de VS en Europa waren wat lacherig. Maar de omstreden gedragscode krijgt een tweede kans.

India, Brazilië en Zuid-Afrika pleiten voor een nieuwe VN-organisatie die zich ontfermt over gelijke toegang tot internet. De UN Committee for Internet-Related Policies (CIRP) zou moeten bestaan uit 50 lidstaten, aangevuld met vier adviesorganen uit het bedrijfsleven en de maatschappij. Velen realiseren zich niet dat de commissie het einde betekent van het zogeheten multi-stakeholder principe, waarin iedereen zeggenschap heeft. De 50 vertegenwoordigende landen bepalen hoe ruim 6 miljard aardbewoners internet mogen gebruiken.

Verkapte controle
GroenLinks-Kamerlid Arjan El Fassed vindt dat terughoudendheid is geboden. ‘De groei en ontwikkeling van internet is juist mogelijk omdat het van niemand en tegelijkertijd van iedereen is. Allerlei partijen willen dat onder hun controle krijgen, van de entertainmentindustrie tot overheden. Het gevaar is dat regulering een verkapte vorm van controle wordt. Dat is slecht voor iedereen.’

De Verenigde Naties zijn wel de laatste die zich daarmee moeten bezighouden, vindt Dieuwertje Kuijpers. ‘De VN zijn te bureaucratisch en ondoorzichtig. Dat maakt het bijna griezelig.’ Nog afgezien van de onmogelijkheid dit soort afspraken te maken op basis van consensus.

In het verleden heeft het agentschap zijn nut bewezen. De ITU regelde eind jaren tachtig de liberalisering van het internet. Toegang voor iedereen, zonder internationale beperkende kaders. Nationale overheden zijn verantwoordelijk voor de gebruiksregels. Onafhankelijke organisaties zoals ICANN zorgen voor de technische standaarden en een stabiel internet.

Geheim
Wat de initiatiefnemers precies willen is onduidelijk. Zeker is dat cyber security, privacy en data-opslag op de agenda staan, maar de concepttekst blijft geheim. Terwijl dit voorstel zo ingrijpend is dat op zijn minst de hoofdlijnen bekend moeten zijn.

Groen Links-Kamerlid El Fassed vindt dat Nederland niet verder moet onderhandelen tot het ITU-voorstel openbaar is. ‘De meerderheid van de gebruikers is gebaat bij een open internet, niet bij meer controle. Het probleem met dit soort voorstellen is altijd dat maatschappelijke organisaties nauwelijks kunnen meepraten. Nederland moet voor die gebruikers durven opkomen. Net als andere Europese landen.’

Nu meepraten
‘Lidstaten moeten niet wachten tot de ratificatie, ze moeten nu meepraten’, vindt ook Dieuwertje Kuijpers. ‘Dit proces is al in 2005 begonnen. Er is geen enkele reden om straks heel verbaasd te zijn als het voorstel eind dit jaar tijdens de telecom-conferentie in Dubai wordt gepresenteerd.’

Bij de ratificatie van de omstreden anti-piraterijwet ACTA bleek al dat politici eigenlijk niet overzagen wat de overeenkomst inhield. Specialisten op het gebied van burgerrechten en internetvrijheid moesten digibete parlementariërs en ambtenaren uitleggen wat ACTA inhield. Die onwetendheid kunnen zij zich nu niet veroorloven. Kuijpers: ‘ACTA is een picnick vergeleken met wat de ITU van plan is.’

Verder lezen:
The Economist: In praise of chaos
Opiniestuk Dieuwertje Kuijpers

Meer artikelen lezen voor en door Nederlanders in het buitenland? Neem een gratis abonnement op het WereldExpat Magazine!