Carolijn Visser

Carolijn Visser (1956) is een wereldreizigster met een fijne neus en een goede pen voor verhalen.

Visser heeft veel belangstelling voor communistische en voormalig communistische landen als China, Vietnam, Nicaragua en Estland en de mensen die daar moeten knokken om zich staande te houden.
In sommige boeken heeft ze losse reportages en verhalen gebundeld. Ze schrijft ook voor bladen als NRC Handelsblad, Elsevier en Reizen.

Na haar bundel ‘Grijs China’ (1982), verschenen onder meer ‘Hoge Bomen in Hanoi’, ‘Tibetaanse Perziken’, ‘Shanghai Skyline’, ‘Kapers van Miskitia’, ‘Oom Brian, de pitbullwerper’ en ‘Vrouwen in den vreemde’.
(foto: www.atlascontact.nl)

RECENSIE - Het is het verhaal van Rinus en zijn dochter Ida, over emigreren vanuit Nederland naar Nederlands-Indië, terug naar Nederland en dan naar Argentinië. In het stadje Tres Arroyos maken ze deel uit van de Nederlandse gemeenschap. Rinus is inmiddels overleden, maar Ida is op 72-jarige leeftijd nog actief. Als consul van het Koninkrijk der Nederlanden.

Waar je allemaal niet kunt komen op de fiets. Rinus, pas afgestudeerd bouwkundige, kon in zijn woonplaats Rotterdam niet aan de bak komen. Daarom besloot hij in november 1937 naar Nederlands-Indië te gaan, het tegenwoordige Indonesië, waar nog wel werk was.

De bootreis was te duur, dus hij bond een koffer en een slaapzak achterop zijn oude stadsfiets en begon aan een afmattende fietstocht van een jaar. Een tocht waarop hij ongelooflijk veel zag van Europa en Azië en veel mensen ontmoetten, maar die hem ook bijna zijn leven kostte.

Verhalen
Schrijfster Carolijn Visser hoorde het verhaal over Rinus van Mastrigt al in 2005, toen ze in contact kwam met zijn dochter Ida in Argentinië. En ze hoorde nog veel meer van Ida.  Over de Tweede Wereldoorlog, waarin  Rinus en zijn gezin gescheiden werden van elkaar. Rinus was gevangengenomen door de Jappen en wist jarenlang niet waar zijn vrouw en dochters verbleven. Zelfs na de oorlog duurde het maanden voor hij ze terug vond.

Het huwelijk tussen Rinus en zijn vrouw Ida liep daarna op de klippen. De dochters werden teruggestuurd naar Rotterdam, waar ze bij opa en oma Van Mastrigt gingen wonen aan de Zwart Janstraat. Pa bleef achter in Indië om te werken. Moeder verdween uit hun leven.

Argentinië
Toen Rinus in mei 1947 terugkwam naar Nederland was dat van korte duur. Hij kon niet meer aarden en besloot naar Argentinië te emigreren. De dochters bleven bij zijn ouders, totdat het hen na een paar jaar te zwaar werd om de kinderen op te voeden. De meisjes werden op het vliegtuig naar Argentinië gezet.

In Tres Arroyos, zo’n 500 kilometer ten zuiden van Buenos Aires, was al sinds eind 19de eeuw een Nederlandse gemeenschap. Daar konden Ida en haar jongere zusje Miep dus naar een Nederlandse school, waar ze ook mochten woonden. Ze voelden zich thuis tussen al die andere emigranten, die een bloeiend sociaal en zakelijk leven deelden, voornamelijk rond de protestante kerk en de landbouw-coöperatie. Hun vader zagen ze in die eerste jaren zelden. Onderwijzer Slebos was degene die ze vooral opving.

Brieven
Carolijn Visser had regelmatig contact met Ida, die inmiddels al 35 jaar het Koninkrijk der Nederlanden vertegenwoordigt in haar deel van Argentinië. De verhalen van Ida waren op zich aanleiding genoeg voor een boek. Maar na het overlijden van vader Rinus kwam het allemaal in een stroomversnelling.

Tussen de spullen van haar vader vond ze een doos met vier kilo aan brieven. Brieven over de fietstocht, maar ook van later datum. ‘Toen ik dit aan Carolijn vertelde, moest ik het direct aan haar sturen. Ik had de brieven zelf nog niet eens gelezen,’ vertelde Ida van Mastrigt bij de presentatie van het boek, deze week in Amsterdam. Eigenlijk was ze verbaasd dat Carolijn dit boek wilde schrijven. Daaraan had ze niet gedacht.

Meeleven
De auteur gebruikte niet alleen de brieven als bron, maar ook Ida en andere familieleden in Argentinië en Nederland. Ze bracht lange bezoeken aan Tres Arroyos, waar ze ook de geschiedenis van de Nederlandse kolonie in kaart bracht. In haar boek kruipt ze in de huid van Ida en Rinus. Het leest bijna als een roman.

En net als in een roman leef je als lezer mee met die hoofdpersonen. Eerst verwondering, dan ook bewondering voor de wilskracht van Rinus. Meeleven met zijn pech: gevangen door de Jappen en na die oorlog loopt zijn huwelijk op de klippen. Medelijden met Ida en haar zusje, die eerst hun vader moesten missen en na diezelfde oorlog het contact met hun moeder verliezen. Hun bootreis terug naar Nederland is vreselijk.

Na gelukkige jaren in Rotterdam, worden de zusjes vervolgens in Argentinië emotioneel zwaar verwaarloosd door hun vader. Als ze na vele jaren uiteindelijk contact krijgen met hun moeder in Nederland, blijkt dat deze vrouw ook niet in staat is tot een emotionele band met haar kinderen.

Zelf heeft Ida toch een rijk leven kunnen opbouwen in Argentinië, met haar kinderen en vele vrienden om zich heen. En als consul had ze de eer Koningin Beatrix, prins Willem-Alexander en prinses Maxíma te ontvangen in Tres Arroyos. Ook de herinnering aan het bezoek van Prins Bernhard in 1951 staat haar nog levendig voor de geest.

De Nederlandse –voornamelijk protestante- gemeenschap heeft zich steeds meer gemengd met de Argentijnen en andere nationaliteiten. Hun kinderen spreken vaak alleen nog Spaans. ‘Maar de blonde haren en blauwe ogen gaan door’, aldus Ida bij de overhandiging van het boek in Amsterdam.

‘Argentijnse avonden; van de Zwart Janstraat naar de pampa’ is een boeiend boek dat een wonderlijk leven beschrijft van emigranten. Mensen die hun afkomst niet verloochenen, maar uiteindelijk toch oplossen in hun nieuwe land.
 

Argentijnse avonden, Carolijn Visser, Uitgeverij Augustus, € 19.95