Het Anne Frank Centrum in New York gaat verhuizen. Het nieuwe adres is vlak om de hoek bij Ground Zero. Dat is van grote betekenis voor de Nederlandse directrice Yvonne Simons, ooggetuige van de aanslag op de WTC-torens. 'Het voelt goed dat er straks een loot van de Anne Frankboom op deze plek staat.' 

Er wordt druk getimmerd en gezaagd in het nieuwe Anne Frank Centrum in New York. Deze herfst moeten de tentoonstellingsruimte, het klaslokaal en het kantoor op de hoek van Church Street en Park Row in lower Manhattan klaar zijn. In tegenstelling tot de huidige behuizing, ergens op een vijfde verdieping, heeft de nieuwe locatie grote ramen op straatniveau. Veel meer zichtbaar en uitnodigend.

Plek van herinnering
Directrice Yvonne Simons had nog een andere reden om het Anne Frank Centrum juist hier te willen vestigen. 'Als cultureel instituut wilde ik heel graag in de buurt van Ground Zero zijn',  zegt ze. 'Ik vind dat onze missie heel veel te maken heeft met wat er gaat gebeuren in het 9/11 Memorial Museum.'

Dat herdenkingsmuseum gaat volgend jaar open. Het aanpalende monument met vijvers, watervallen, bomen en de namen van de bijna 3000 slachtoffers wordt na 11 september a.s. toegankelijk. Het monument werd ontworpen als een vredige plaats voor herinnering en bezinning. 

Hete as
Op de plek waar de twee WTC-torens stonden, verrijzen straks vier nieuwe wolkenkrabbers. Tien jaar geleden werkte Yvonne vier straten hier vandaan, als onderdirecteur van het South Street Seaport Museum. Ze begeleidde een groep bezoekers die van hun hotel bij het WTC-complex naar het museum liepen toen de hel losbarstte.

'Toen het tweede vliegtuig de toren invloog werden we met een enorme macht naar achteren gegooid door die rode vuurbal', vertelt Simons. Ze slaagde erin de bezoekers en haar personeel op tijd weg te sturen, maar werd zelf overvallen door de kolkende stofwolken van de instortende torens. 'Ik dacht dat ik totaal aan het verbranden was.  Die hete as kwam helemaal over me heen, mijn neus, mijn ogen, mijn keel...'

De gebeurtenissen van die dag lieten haar lange tijd niet los. 'Moet je mij voorstellen, een klein meisje uit Tilburg die daar naar staat te kijken', zegt ze bewogen. 'Je ziet daar 3000 mensen voor je ogen doodgaan. Toen die stofwolk over me heen kwam, was daar dat enorme besef dat dit mensen waren.'

'Dat kan je niet uit je hoofd halen. De dingen die je gezien hebt, de mensen in wiens ogen je hebt gekeken. Die grote beelden gaan gewoon niet weg. Ik heb het uiteindelijk verwerkt, maar het heeft me wel heel erg veranderd.'

Dichter bij overlevenden Holocaust
Het Anne Frank Centrum draagt als belangrijkste boodschap tolerantie uit, en het helen van wonden. 'Dat zijn zeker redenen waarom ik na 11 september deze baan heb aangenomen', zegt Simons. 'Maar die tolerantie kwam pas later. Het is vooral zo dat ik na 9/11 beter begrijp wat overlevenden van de Holocaust hebben meegemaakt. Ik sta dichter bij die mensen die natuurlijk een groot deel van mijn baan inhouden.' 

In de tuin van het Achterhuis in Amsterdam waar het joodse meisje Anne Frank zat ondergedoken, stond een kastanjeboom. In haar dagboek schreef ze in mei 1944: 'Onze kastanjeboom staat van onder tot boven in volle bloei, hij is vol met bladeren en veel mooier dan verleden jaar.'

Die door ziekte verzwakte boom is vorig jaar omgewaaid.  Het herdenkingsmuseum voor 9/11 in New York is een van de elf instellingen in Amerika die een nieuw geënt boompje uit de kastanje van Anne Frank krijgt. 

'Die boompjes zijn inmiddels in de VS, in quarantaine vanwege de ziekte die met kastanjes te maken heeft', vertelt Simons. 'Eind 2012 worden ze vrijgegeven en dan komt er een Anne Frank boom bij het monument te staan, hier net om de hoek. Dat is echt een goed gevoel.'