Het is dringen voor de Noordersluis in IJmuiden. Maar niet alleen voor de ‘Tall Ships’ van Sail 2010. Ook voor de gewone zeeschepen is de sluis te klein en te oud. Er moet een nieuwe komen, zegt Amsterdam. En die komt er ook in 2016. Maar vlak achter de nieuwe sluis wachten weer nieuwe drempels.

De Amsterdamse haven heeft door de eeuwen heen steeds te kampen gehad met drempels. In de zeventiende eeuw was het de verraderlijke zandbak Pampus vlak voor de IJ-monding. Maar de Amsterdammers bouwden de ‘zeekameel’, een soort houten dok waarmee de zware vrachtschepen over de zandbank werden ‘getild’.

In 1876 maakte het nieuwe Noordzeekanaal de haven veel beter bereikbaar. Maar een eeuw later konden de mammoettankers die in Amsterdam van stapel liepen, al nauwelijks meer tussen de pijlers door van de spoorbrug over het kanaal. De Hembrug werd vervangen door een tunnel maar inmiddels is de zeesluis bij IJmuiden weer te klein voor de steeds grotere zeeschepen.

Tunnel vormt nieuwe drempel
De nieuwe sluis moet in 2016 klaar zijn, wordt 500 meter lang, 65 meter breed en wel 18 meter diep. Maar nog geen kilometer verderop ligt de Velsertunnel die de diepgang van het kanaal beperkt tot 14 meter, even diep als de huidige Noordersluis.

Er is dus de nodige kritiek op het plan dat zo’n 700 tot 800 miljoen euro gaat kosten. De Amsterdamse econoom Arnold Heertje vindt het een zinloze poging van Amsterdam om de concurrentie met Rotterdam aan te gaan. Heertje was ook fervent tegenstander van de dure, nieuwe containerterminal in Amsterdam. Mede als gevolg van de crisis zit de terminal nu al bijna een jaar zonder klanten.

Crisis
‘Het begon net lekker te draaien en toen brak de crisis uit’, legt de Amsterdamse oud-havenwerkgever Dick Broeder uit. Er kwam minder lading en die moest om kosten te besparen met grotere schepen worden vervoerd. Bovendien deden die schepen nog maar een paar havens aan. “Dan is het logisch dat ze naar Rotterdam gaan”, constateert Broeder.

Amsterdam blijft dus onbereikbaar voor containerreuzen als de Emma Maersk die 15 meter diep steekt. Er bestaan sowieso twijfels over het nut van dit soort mega-schepen. Als de 11.000 containers van de Emma Maersk snel moeten worden afgevoerd, zit de snelweg A15 bij de Rotterdamse haven al gauw helemaal vast.

Vijfde haven van Europa
Toch moet de nieuwe zeesluis bij IJmuiden er komen, meent de Amsterdammer Dick Broeder. ‘Ik vind gewoon dat Amsterdam als vijfde haven van Europa een goede toegang moet hebben. En de sluis die we hebben is 80 jaar oud, dus die is gewoon aan vervanging toe’. Van de drempels die de tunnels achter de sluis vormen, ligt hij ook niet wakker. ‘Als ze ooit nog eens iets aan die tunnels gaan doen, heb je in elk geval een sluis die diep genoeg is’.

Dertje Meijer, directeur van het havenbedrijf, vindt het ook niet zo’n probleem. Als de schepen eerst een deel van hun lading elders lossen, liggen ze immers minder diep en kunnen ze wel over de drempels heen.

Is het een kwestie van oud zeer, van traditionele concurrentie tussen Amsterdam en Rotterdam? Dick Broeder meent van niet. ‘We zijn vergeleken met Rotterdam maar een kleine haven. Maar als er uit Rotterdam met zijn 420 miljoen ton overslag zo’n 100.000 ton verhuist naar Amsterdam, lijkt het wel of er een wereldoorlog uitbreekt.’

Waterland Terminal
Een beetje chauvinisme is hem ook niet vreemd. Tijdens een proefvaart met de ‘Havensafari’, een rondvaart met een oude veerboot langs alle uithoeken van de haven, varen we een mega-loods binnen. Met enig leedvermaak vertelt de oud-directeur van de Waterland Terminal, hoe zij de eerste overdekte laad- en losplaats voor schepen hadden. Rotterdam nam deze succesformule pas jaren later over.

De Waterland Terminal was een uitkomst voor schepen met lading die gevoelig is voor regen, zoals papier of staal. Het biedt de afnemers gegarandeerde kwaliteit en tijdwinst, want bij regen hoeft het lossen niet te worden stilgelegd. Een successtory, van een familie die direct na de oorlog begon met de verhuur van heftrucks in de haven en zich daarna zelf goederen ging overslaan.

Fietsjongen
Dick Broeder, begonnen als ‘fietsjongen’ ofwel boodschappenjongen voor het havenbedrijf, sloot zijn carriëre af als werkgever. Hij zag hoe de vele duizenden havenarbeiders van Den Helder tot Katwijk naar Amsterdam kwamen om te werken in de haven. Maar hij zag ook hoe Amsterdam telkens zijn succesvolle activiteiten naar Rotterdam zag verdwijnen. Eerst was dat de scheepsbouw, toen waren het de grote reders, en nu zijn het de containers.

Broeder bewees echter ook dat successen nog steeds mogelijk zijn in de Amsterdamse haven. Geen wonder dus dat hij een nieuwe sluis wil. Voor de Tall Ships van Sail maakt het weinig uit, het blijft altijd dringen, voor en in de sluis.

afmetingen oude sluis (lengtexbreedtexdiepte): 400 x 50 x 15m

                 nieuwe sluis                                          500 x 65 x 18m

http://www.portofamsterdam.nl

http://www.waterlandterminal.nl

http://www.havensafari.nl

http://www.sail2010.nl