Het expat-echtpaar Rutger en Ilse leidde een zorgeloos leventje in Azië. Fijne expatgemeenschap, leuk (vrijwilligers) werk, uitnodigingen voor feestjes bij de vleet: kortom, niks aan de hand. Totdat dochtertje Britt kenmerken van autisme begon te vertonen. Toen stonden Rutger en Ilse* heel erg alleen. Of toch niet?

Expat zijn is meestal een heerlijk leventje hebben in een wereld op zich. Want of je nou alleen bent  of samen: je komt als expat meestal in een gespreid bedje. De ontvangstcomités, vaak georganiseerd door de werkgever of door de Nederlandse club ter plekke, helpen je op weg met praktische zaken. Je leert veel nieuwe mensen kennen die allemaal weten hoe het is om vrienden en familie achter te laten. Zij helpen je om aan de nieuwe omgeving te wennen.

“Gratis lid” van de Nederlandse gemeenschap
Zo was het ook voor Rutger en Ilse. Voor ze het wisten waren ze “gratis lid” van de Nederlandse gemeenschap. Ze werden uitgenodigd voor tal van sociale en sportieve bijeenkomsten. Zelfs de dagelijkse rit naar zijn werk leek voor Rutger op vakantie en Ilse ontwikkelde zichzelf als vrijwilliger. En toen stond hun leven opeens stil.
 
Ontroostbaar
Hun oudste dochter, Britt, die inmiddels 4 jaar was, kon op de Internationale school, die ze sinds 5 weken bezocht, niet meekomen in het klasje. Dat was onverwacht, temeer omdat ze zich met het personeel in huis prima vermaakte en in het ‘Engels’ op haar manier met hen communiceerde. Op school kwam ze niet uit haar favoriete blokkenhoek en stapelde ze keer op keer dezelfde toren. Verbazend was het dat ze de toren telkens zelf weer omsloeg om vervolgens ontroostbaar te zijn.

Het lokale, goed bedoelende personeel van de “Kindergarten” was inmiddels ten einde raad. In die korte tijd was er al van alles geprobeerd: kortere dagen, meer begeleiding, Ilse die ’s morgens bleef om te spelen: Niets hielp.

Eenzaam in een hechte samenleving
Dat het probleem groter was dan de door anderen snel genoemde “verlatingsangst” bleek toen de tips en trucs die bij andere huil-kleuters wel resultaat hadden, hier niets uithaalden. Er moest meer aan de hand zijn, maar wat?  Ongemerkt veranderde het zorgeloze expatbestaan, vooral bij Ilse die inmiddels de hele dag bezig was met de problemen van Britt.

’s Avonds spaarde zij Rutger bij zijn thuiskomst: hij had zo’n drukke dag gehad, dit kon hij er echt niet bij hebben, vond zij. En die spaarzame keren dat ze het er wel over hadden ging het in de trend van: het zal wel overgaan, en we kunnen echt niet terug naar Nederland, mijn contract..

Waardeloze adviezen
Ook binnen de expat kennissenkring vond Ilse  weinig gehoor. Veel goedbedoelde, maar waardeloze adviezen werden uitgeprobeerd. Daarnaast leek het er op dat sommige kennissen niet om konden gaan met  iets wat nu eens niét “fantastisch, super of zéér gezellig was”. Het contact met Nederland bleek ook lastiger dan verwacht. Door tijdsverschil of onbegrip liepen de hoopvolle en lieve telefoontjes met familie en vrienden op niets uit.  De reacties waren toch meestal: ‘Het zal wel meevallen’ en ‘Hoe kan dat nou: jullie hebben het zo goed daar?’

Hulp uit onverwachte hoek
Zeven weken na de eerste schooldag van Britt  was Ilse ten einde raad. Inmiddels ging Britt nog maar twee ochtenden naar school, maar ook die waren verschrikkelijk. Ilse had erg met haar te doen en wist het allemaal niet meer, totdat Rutger thuiskwam met een e-mailadres van een vriendin van een oud-collega in Nederland. Rutger had hem op Skype over de problemen verteld en die vriendin, Paula, bleek bij een schoolbegeleidingsdienst te werken. Toevalligerwijs kreeg Ilse die dag mijn website doorgemaild van haar zus.

Aanvullend onderzoek
Sindsdien is het snel gegaan. In overleg met Paula is besloten om Britt tot de zomervakantie thuis te houden. In die periode zal Ilse door Paula begeleid worden met het ontwikkelen van voorbereidende kleuteractiviteiten voor Britt. Tijdens het zomerverlof in Nederland kon Britt onderzocht worden bij een samenwerkende afdeling van de GGZ, alwaar het vermoeden werd uitgesproken dat Britt wel eens autistisch kon zijn. Helaas is het bij Britt, mede door haar jonge leeftijd, nog niet met zekerheid vast te stellen en is er in de toekomst nog aanvullend onderzoek nodig.

Begeleiding
Hoe verdrietig ook, hier konden Rutger en Ilse wel mee verder. Besloten werd dat ze na het verlof terug zouden gaan naar Azië en dat Rutger zijn contract, dat afloopt in februari, gewoon zou afronden. Tot die tijd krijgt Ilse van Paula begeleiding-op-afstand bij de activiteiten voor Britt, die thuis plaatsvinden. Daarnaast heb ik regelmatig e-mailcontact met Ilse en Rutger om hen praktisch, maar vooral ook emotioneel te ondersteunen. Het hele traject heeft ook veel gevraagd van hun relatie en de begeleiding hierbij blijkt zeer welkom.

Inmiddels zijn we de voorbereidingen gestart om bij terugkeer in Nederland, naast de aanvullende onderzoeken, ook verdere stappen te ondernemen. We hebben al contact met een Medisch Kinderdagverblijf in de buurt, waar ze ervaring hebben met de opvang en begeleiding van kleuters waarbij er een vermoeden is van autisme.

Ver weg maar niet alleen
Bovenstaand verhaal laat zien dat  je je als expat in moeilijke situaties best alleen kunt voelen. Deel uitmakend van de Nederlandse gemeenschap zijn de onderwerpen of gevoelens waar je mee rondloopt soms te kwetsbaar om te delen. Wanneer het je niet lukt om binnen de gemeenschap een vertrouwenspersoon te vinden en je je ook bij het thuisfront niet begrepen of veilig voelt, kun je je behoorlijk alleen voelen. Voorbeelden genoeg: relatieproblemen, opvoedproblemen of een gevoel van heimwee: het is niet makkelijk om dit te delen.

Gelukkig staan ons op dit moment allerlei middelen en initiatieven ter beschikking om steeds beter hulp te zoeken of informatie te vinden. Je moet alleen wel weten in welke hoek je het moet zoeken. Dankzij toevalligheden, de inzet van Paula en de ‘zegeningen’ van internet en e-mail staan Rutger en Ilse er in ieder geval niet meer alleen voor.

*Om privacyredenen zijn de namen van Rutger en Ilse gefingeerd.

Herbert van Elteren is begeleider/coach van www.expattransparant.nl . Dit bureau biedt begeleiding en coaching aan voor expats in de kerngebieden: relatie, opvoeding, onderwijs en persoonlijke ontwikkeling.
Als ex-expat herkent hij de begeleidingsbehoefte van expats en door zijn interventie en hulp wil hij een bijdrage leveren aan een succesvolle uitzending of buitenlandperiode.

Meer interessante verhalen lezen? Abonneer je op de gratis WereldExpat nieuwsbrief