Minstens zes Nederlandse stellen kent Lidy in het Spaanse Torrox-Costa, waarvan er één noodgedwongen in Nederland werkt terwijl de ander probeert in Spanje het hoofd boven water te houden. Haar eigen lunchroom aan de kust overleefde de zomer ook niet, al gingen de gegrilde kippen nog zo hard. ‘Alleen de echte die-hards blijven nu nog, de gelukzoekers gaan terug naar huis.’

Voor de zomer hadden Lidy en haar man Marcel nog hoop op een goed seizoen. Niet dat het bepaald storm liep in hun lunchroom Apetito, maar ze waren nog maar net begonnen, dus echt vergelijkingsmateriaal hadden ze niet. Wel hoorden ze de verhalen. Van de Spaanse buren die constant klaagden over de oorverdovende stilte aan de Costa del Sol, maar ook van de Nederlandse ondernemers uit de buurt.

Huis in Nederland onverkocht
"We organiseerden één keer per maand een Netwerkcafé voor de ondernemers. Lekker bijkletsen en leren van elkaars missers. Je probeert toch wat op te zetten in een ander land en dan kun je in heel wat valkuilen terecht komen. Die bijeenkomsten werden goed bezocht en dan hoorden we wel ’s wat over Nederlanders die terug moesten omdat ze hun huis in Nederland niet verkocht kregen of die gewoon echt geen werk konden vinden in Spanje."

Slechte zomer
Maar dat het zo’n slechte zomer zou worden hadden Lidy en Marcel niet verwacht. "Het visrestaurant naast ons is per 1 september gesloten, ze zijn nog geen drie maanden open geweest. Toen er hier kermis was, klaagden de ondernemers dat het qua drukte net een gewone zondag leek. Vorig jaar was de Feria nog een gekkenhuis. Maar ja, de Spanjaarden namen dit jaar hooguit één maand vakantie in plaats van twee."

Eten uit de supermarkt
"En als ze dus al kwamen, gingen de mensen met tassen vol eten uit de supermarkt op het strand zitten. Bij hoge uitzondering namen ze dan een heel menu bij ons voor 7 euro per persoon, dat kan natuurlijk helemaal niet uit! En dan ’s avonds brood. We nemen het de mensen niet kwalijk, het gaat hier erg slecht. Ruim 20 procent werkelozen, de bouw ligt helemaal stil en veel zaken zijn van de zomer niet eens open gegaan. De verwachting is dat het nog erger wordt, want de bedrijven die het deze zomer nog net konden bolwerken gaan nu alsnog noodgedwongen dicht, er is hier geen toerist meer te bekennen."

Gratis meubilair
"Gisteren was nog op de radio dat de huizenverkoop met 52 procent is gedaald. Vooral de Britten verlaten massaal het land. Onze buren hebben hun huis net verkocht voor 100.000 euro minder dan ze er twee jaar geleden voor betaald hebben en dan doen ze het meubilair er gratis bij."

"Onze lunchroom is dus ook ter ziele, al liepen de gegrilde kippen goed. We hopen Apetito aan iemand anders over te doen en zijn ondertussen alweer met iets heel anders bezig. We hebben Home&Garden overgenomen in Torrox-Costa, een bedrijf in tuinmeubelen en leuke hebbedingetjes. Marcel gaat binnenkort naar Nederland om allerlei kerstspullen in te slaan, want dat hebben ze hier amper. We zijn nu in onderhandeling met bedrijven in Nederland, Spanje en China om nieuwe tuinmeubelen in te kopen."

Echte die-hards
"En dan maar hopen dat dit bedrijf wel gaat lopen, want wij willen hoe dan ook de recessie in Spanje uitzitten. Wij zijn echte die-hards en die willen blijven. We zien de gelukzoekers nu massaal teruggaan. Mensen die dachten het ‘even te gaan maken’ in Spanje. Nou, wij dachten het even niet."

Eén van die andere ‘die-hards’ is Ruud. Al tien jaar buffelt hij om te overleven en altijd zwart. "Voor buitenlanders is er geen wit werk te krijgen, dus ik moet hier niet ziek worden. Dan heb ik geen uitkering, en geen ziektekostenverzekering. Ik heb eigenlijk niet één verzekering, behalve dan dat ik ouder word, ha, ha."

Vicieuze cirkel
En dat baart Ruud wel enige zorgen. Werkzaam in Andalusië, waar de werkeloosheid het allerhoogst is, pakt hij alles aan wat hij kan krijgen. Veel werk in de bouw, hoewel dat nu ook voor hem steeds minder wordt. "Zwaar werk wat ik niet volhou tot mijn 65ste. "

"Ik ben eigenlijk webdesigner, en dat zou ik ook het liefste doen. Maar ja, vind maar eens wat. Ik moet mezelf ook weer bijscholen, de ontwikkelingen gaan zo hard. Maar dat kan dus niet, want als ik niet werk heb ik ook geen geld. Ik heb hooguit een buffer voor twee weken of zo. Laat staan dat ik een pensioen opbouw. Hier is kortom sprake van een vicieuze cirkel. Zo heet dat toch, mevrouw?"

Terug? Nee, dank u!
Ondanks zijn harde leven in Spanje denkt Ruud er niet aan terug te gaan naar Nederland. "Die grijze massa boven mijn hoofd daar, al die mensen die bovenop elkaar wonen. Nee. Hoewel ik wel vind dat de mensen in Nederland niet beseffen hoe goed hun arbeidsomstandigheden zijn, alles gaat daar makkelijker, veiliger, met veel minder corruptie en gedoe. Al die klagers zouden eens een paar maanden in mijn schoenen moeten staan, dan piepen ze wel anders."

Op de Spaanse klippen
Ook Siem en Lisa willen blijven, al liep hun relatie door alle spanningen zelfs op de Spaanse klippen. "Wij zijn een B&B begonnen aan de voet van de Sierra Nevada. Aangezien we ons wilden onderscheiden dachten we er goed aan te doen om onze passies als iets extra’s aan te bieden." Lisa schildert en Siem houdt van motoren, dus noemde het stel hun bedrijf Art&Adventure. Siem kocht 6 quads waarmee gasten door de bergen kunnen scheuren en Lisa bood schilderworkshops aan. Heel leuk bedacht, maar gasten bleven uit.
 

Je een ongeluk lassen
"Aangezien de verbouwing van onze boerderij natuurlijk veel langer duurde dan gepland en dus ook meer kostte, ging Siem aan de bak als lasser. Dat liep meteen heel goed, maar daardoor kwam er van mijn ambities niks meer terecht, ik was altijd aan het schoonmaken." 

"Maar: we hebben een weg gevonden om toch goed met elkaar om te gaan en inmiddels loopt de B&B gezien de omstandigheden helemaal niet slecht. We krijgen ook heel goede beoordelingen van onze gasten. En Siem last zich ondertussen een ongeluk, hij heeft klanten van hier tot aan de kust."

Nada, nul
Helemaal geen klanten meer heeft Harrie. Hij is gedwongen makelaar in ruste, want "ik verkoop niks meer, nada, nul." Harrie en zijn vrouw Marian bewonen een prachtig stuk land nabij Orgiva. Ze proberen te leven van de olijfbouw, hun minicamping en vakantiehuisjes op het land, maar nu de makelaardij van Harrie helemaal wegvalt wordt het geldgebrek wel nijpend. "We wonen hier al twintig jaar en vroeger kwamen de boeren uit de omgeving naar mij toe om hun boerderijtjes aan te bieden en die verkocht ik dan. Het aanbod is er nog steeds, maar niemand koopt meer. We hebben niet veel nodig, maar het is nu toch echt wel elke dubbeltje omdraaien."

Rasondernemers
De enige uitzonderingen lijken Inez en Rob. Zij hebben een landelijk hotel nabij Cómpeta, ten oosten van Malaga. De Nederlandse Rob en Vlaamse Inez runden tot 2008 een horecagelegenheid in Breda en besloten toen hun geluk in Spanje te beproeven omdat het leven daar zo goed was. En ondanks de crisis loopt ‘Alberdini’ (nota bene vernoemd naar Albert en Dini, twee Nederlanders die financieel bijsprongen toen de vorige eigenaars failliet dreigden te gaan) heel behoorlijk.
 

"Het is dan ook uniek. Helemaal geïnspireerd op Gaudi, met overal mozaïek en natuursteen. Met de hand gemaakt door een lokale kunstenaar. Er zijn ook vier bungalows die allemaal heel bijzonder zijn, en de ligging is ook nog eens ongekend."
 

Sleutel tot succes
Maar de echte sleutel tot het succes is de samenwerking met de dorpelingen, denkt Inez. "We hebben er bewust voor gekozen om meteen de lieve warme mensen uit de streek overal bij te betrekken. We hebben flink bijgebouwd en mozaïeken nu veel zelf, met de mensen uit het dorp. Ook de verbouwing werd gedaan door mensen uit Cómpeta en de producten uit de streek halen we ook zoveel mogelijk bij lokale mensen. De bediening: idem dito. Zo helpen we elkaar."
 

Geestelijk rijk
"We zijn binnen no-time geïntegreerd en niet alleen toeristen, maar ook Spanjaarden komen hier graag. Daar houden we ook rekening mee, bijvoorbeeld met muziekavonden. Dat we niet alleen maar discokrakers draaien, maar ook Spaanse gitaarmuziek. Daardoor zijn we allang niet meer ‘die buitenlanders’, we ontvangen enorm veel warmte en steun.’’ Rijk in de zin van financieel zullen we niet worden, maar geestelijk des te meer."
 

Geestelijke rijkdom is mooi, maar financieel rijk zullen ook Inez en Rob niet worden van Alberdini als het zo doorgaat, geven ze toe. Die-hard of niet, alle Nederlanders zien hoe slecht het gaat in Spanje. "We zijn er geen van allen vies van de handen flink uit de mouwen te steken en tot nog toe redden we het min of meer. Maar deze crisis moet niet nog eens jaren gaan duren."
 

Meer interessante verhalen lezen? Abonneer je op het gratis WereldExpat Magazine
Klik op de foto's voor een vergroting