Sport en taal verbroederen, toch? Al die Nederlanders die naar het WK-voetbal in Zuid-Afrika gaan, kunnen dan ook vrienden maken voor het leven, of in elk geval voor de duur van het toernooi, als ze zich daar verstaanbaar weten te maken.

Lees ook het interview met Hans Vonk door onze WereldKids correspondent Loesje.

Maar hoe doen ze dat in een land met niet minder dan elf officiële talen? Natuurlijk, Zuid-Afrikanen spreken en verstaan ook Engels. Maar is het niet veel leuker om losjes uit de pols en accentloos te converseren in het (Isu)Zulu, de meest gesproken Zuid-Afrikaanse taal? Of, nog leuker, in het Afrikaans, de exotische achterneef van het Nederlands.

Voetbaltaal
Gelukkig is er nu voor al die Nederlandse WK-gangers het boekje Onvermijdelijke voetbaltaal - Voor Nederlanders, Afrikaners & Zulu's. Het is speciaal voor het WK geschreven door Jan en Kees 't Hart samen met Hans Vonk. Die laatste is de Nederlands-Zuid-Afrikaanse doelman van Ajax Cape Town en oud-doelman van onder andere Ajax en sc Heerenveen.

Het handzame werkje bevat een spoedcursus Afrikaans en Zulu voor fans, voetballers, hun vrouwen en vriendinnen, trainers, analisten en bobo's. Het staat vol met uit het (voetbal)leven gegrepen woorden en zinnetjes, en hun vertaling in het Afrikaans en het Zulu.

Dus geen excuus meer om met een mond vol tanden te staan op het veld of op de tribune, bij het shoppen, in de kroeg, in een township, op de thee bij president Jakob Zuma, bij het klaverjassen of het uitschelden van tegenstanders.

Les 1: Afrikaans
voetbal - sokker
voetbalfan - sokkerondersteuner
elftal -span
selectie - uitsoekgroep
trainer - afrigter
strafschop - strafdoel
scheidsrechter - skeidsregter
buitenspel - onkant
dribbelaar - dribbelaar

Les 2: Zulu
In en om het stadion: De uitvinder van de vuvuzela moet geëerd/gestraft worden - Umakhi wevuvuzela kufanele ahlonishwe/ajeziswe.
In de horeca: Een meter bier alstublieft - Ngicela ibhiya elide njemayille.

Extra les: Duits
Tijdens de wedstrijd: Schade Deutschland, alles ist vorbei - Jammer Duitsland, alles is verby / Okubi, i-Jalimani, konke kuphelile.

Johan Cruijff en Herman Kuiphof
Een apart hoofdstukje in Onvermijdelijke voetbaltaal is gewijd aan Johan Cruijff, wiens klassieke uitspraken ook in het Afrikaans en het Zulu tot nadenken stemmen.

Zoals: Elk nadeel heb z'n voordeel - Elke nadeel het sy voordeel / Kuko konke okubi ungathola okuhle.
Of: Hun verdediging was gatenkaas - Hulle verdediging was soos gatekaas / Abavikeli babo bafana nesinkwa samanzi sase-Switzerland.

Mocht Oranje op 7 juli onverhoopt, en tegen (bijna) alle voorspellingen in, toch weer de finale verliezen, van Duitsland of zo, dan kunnen we de in 2008 overleden televisiecommentator Herman Kuiphof aanhalen: Zijn we er toch ingetuind - Het hulle weer met ons geneuk / Sikhohlisiwe yiyo futhi.

Rusbank-beserings

Gewapend met de aldus opgedane elementaire kennis van het Afrikaans kan de WK-bezoeker ook eens een Zuid-Afrikaanse krant kopen, en lezen. Zo stond er in Die Burger vorige week een leerzaam verhaal over voetbalblessures, niet van sokkerspelers maar van sokkerliefhebbers.

Die moeten namelijk enorm oppassen voor rusbank-beserings, die ze thuis op de bank kunnen oplopen als ze de wedstrijden van hun favoriete team op tv (die kassie) bekijken.

Sportdocent Braam van Wyk zet er in Die Burger  een paar op een rijtje:

Die afstandbeheerder-glips. Het is zaak het verschil te weten tussen het volumeknopje en het kanalenknopje op de afstandsbediening van de televisie. Anders mis je net een belangrijk moment en wordt je bloeddruk opgejaagd as jy per ongeluk die kanaal verander.

Die spierrek-gevaar wanneer jy te vinnig, te gou na die afstandbeheerder gryp.

Die vinnig-opstaan-toonstamp-teen-die-koffietafel-besering. Als je uit blijdschap - of woede - wilt opspringen en juichen - of de tv uitschelden - moet jy seker wees jy het genoeg ruimte voor die koffietafel. Anders sal jy dalk 'n belangrike deel van die wedstryd mis omdat jy besig is om te krul van die pyn.

Heeft de sokkerliefhebber al die klippen omzeild, dan is er nog die grondboontjie-penarie. Als je het uitschreeuwt van enthousiasme, of boosheid, doe dat dan zonder grondboontjies (pinda's) in je mond want de wedstrijd is nauwelijks nog te volgen as jy besig is om onbedaarlik te hoes, trane in jou oë kry en dan eers, nadat jy nie meer stik nie, weer op die skerm kan fokus. 

Onvermijdelijke voetbaltaal - Jan 't Hart, Kees 't Hart & Hans Vonk  ISBN: 978 90 214 3788 0 Uitgever: Em. Querido Amsterdam, Antwerpen. 

Meer artikelen lezen voor en door Nederlanders in het buitenland? Neem een gratis abonnement op het WereldExpat Magazine