Het nieuwe kabinet Rutte zet flink het mes in Ontwikkelingssamenwerking. In het regeerakkoord dat de onderhandelaars van VVD en PvdA hebben gesloten, wordt voor in totaal 1 miljard euro op deze post bezuinigd. Nederlandse hulporganisaties zijn verbijsterd.

Naast de bezuiniging van 1 miljard euro is afgesproken dat er een minister komt van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Die post zal worden bekleed door oud-PvdA-voorzitter Lilianne Ploumen. Ook komt er een fonds om handel met ontwikkelingslanden te stimuleren.

Oxfam-Novib is niet onder de indruk, integendeel. 'Rutte en Samsom hebben als motto 'Bruggen Slaan', maar ze slaan hiermee een kloof in de aanpak van de mensonterende armoede in de wereld,’ zegt directeur Farah Karimi. Ze wijst erop dat elke dag nog bijna 1 miljard mensen honger lijden in de wereld.

Eerlijk verhaal?
Karimi vindt dat vooral PvdA-leider Samsom iets uit te leggen heeft. ‘Hij heeft de afgelopen maanden een campagne gevoerd waarin hij een eerlijk verhaal wilde vertellen. Maar in dit regeerakkoord zitten honderden miljoenen aan bezuinigingen op internationale armoedebestrijding verstopt in bijzinnen.'

Volgens Karimi zullen de bezuinigingen op Ontwikkelingssamenwerking in werkelijkheid hoger uitvallen dan de 1 miljard die nu wordt voorgespiegeld. ‘Naast rechtstreekse kortingen op hulporganisaties wordt er 250 miljoen uit het overgebleven ontwikkelingsbudget ingezet voor veiligheidsmissies, die nu uit Defensie worden betaald. Ook gaan straks honderden miljoenen uit het potje van Ontwikkelingssamenwerking naar het internationale Klimaatfonds.’

Diepe kloof
'Nederland werd in de hele wereld geprezen om haar actieve en professionele rol in ontwikkelingssamenwerking,’ vervolgt Karimi. ‘Dit regeerakkoord slaat een diepe kloof in die waardering. De rekening wordt betaald door de allerarmsten in landen als Sudan, Uganda en Myanmar, die wij straks amper wat te bieden hebben.’

Ook Cordaid-directeur René Grotenhuis vreest reputatieschade voor Nederland. ‘Voor het eerst in veertig jaar laat Nederland zijn bijdrage aan internationale samenwerking dalen onder de afgesproken norm van 0,7% naar 0,55% van het Brutto Nationaal Product.

We zijn in de zogeheten kopgroeplanden (Nederland, Zweden, Luxemburg, Denemarken en Noorwegen) het eerste land dat deze 0,7-norm loslaat. Dat is schadelijk voor het imago en de goodwill die we de afgelopen decennia door onze inzet in ontwikkelingssamenwerking hebben verworven’.

Grotenhuis staat sceptisch tegenover de plannen om ontwikkelingssamenwerking meer via handelsbetrekkingen te laten verlopen. ‘Het regeerakkoord belooft vernieuwing op het gebied van internationale samenwerking. Die vernieuwing moet wel heel sterk en overtuigend zijn om de pijn van de bezuinigingen te verzachten. Of dat lukt, is maar zeer de vraag. Vooralsnog blijft maar één ding op het netvlies staan: bezuinigen.’

Geen boter bij de vis
Marinus Verweij, voorzitter van de Raad van Bestuur van de christelijke hulporganisatie ICCO, vraagt zich af wat er met Nederland aan de hand is. ‘Op papier toont het nieuwe kabinet nog haar internationale ambities, maar ze doet geen boter bij de vis. Dus vragen we ons af wat deze ambitie waard is. PvdA en VVD tonen hiermee weinig ambitie ten opzichte van ontwikkelingslanden. Ze laten de allerarmsten in de wereld opdraaien voor de kosten van de crisis, terwijl juist zij part noch deel aan het ontstaan ervan hebben.’

ICCO is er wel over te spreken dat Ontwikkelingssamenwerking weer in de portefeuille van een minister komt, maar is vooralsnog terughoudend voor de combinatie van buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking. Verweij: ‘Het is de vraag wat ondergeschikt is aan wat. Wordt handel gezien als middel om armoede en onrecht te bestrijden, of is armoedebestrijding een middel om Nederlandse handel te bevorderen?