Harold Biervliet presenteert elke zondag het muziekprogramma Canta America. In de aflevering van 17 & 18 juni: Calypso-Caliso-Kaiso.

In de jaren ’30 ontwikkelde de calypso zich tot een aansprekende muziekstijl die aanvankelijk in de Engels sprekende Cariben maar in rap tempo ook daarbuiten een groeiende populariteit verwierf. De basis voor het genre werd in de 18e eeuw gelegd met de komst van Franse planters uit Haïti, Martinique en Guadeloupe die zich met hun slaven op Trinidad vestigden.

De naam ‘calypso’ is volgens een van de vele overleveringen terug te voeren op het Westafrikaanse ‘kaiso’, een kreet, waarmee dansers, werden aangemoedigd.

Van ‘patois’ naar ‘pidgin’
Voorloper van de hedendaagse calypso was de caliso of cariso. Bij de caliso was het, aldus calypsonian Lord Executor in John Cowley’s diepgravende studie ‘Carnival, Canboulay and Calypso’, gebruikelijk dat zanger en publiek dansten tijdens een uitvoering. Gezongen werd oorspronkelijk in het patois, de creolentaal van de Franse Antillen, dat op een gegeven moment moest wijken voor het pidgin.

Omstreeks 1912 werd een voorzichtig begin gemaakt met het op de (schellak)plaat vastleggen van calypsomuziek. Tipical Orchestra of Trinidad ofwel Lovey’s Band viel de eer te beurt als eerste Trinidadiaans orkest in de schellakgroeven vastgelegd te worden
Daarna kwam het ontwikkelingsproces in een stroomversnelling terecht. Top-calypsonians onder wie Atilla The Hun, King Radio en The Tiger vonden hun weg, al dan niet op uitnodiging van platenmaatschappijen, naar de Verenigde Staten.

Booboo Man
In de ban van die nieuwe muzieksoort trokken Amerikaanse artiesten, met in hun kielzog aanzienlijke aantallen toeristen, naar het eiland van calypso en rum.
Acteur Robert Mitchum die een groot fan was van calypso en callaloo, ontpopte zich in die jaren als een enthousiaste promotor van Trinidad en zijn muziek.
In een gewaagde poging tot zingen nam Mitchum de calypso ‘Booboo Man’ van Lord Melody op. Jackpot voor Fitzroy Alexander onder welke naam het bevolkingsregister van Port of Spain Lord Melody kent.

Dezelfde behandeling, met een idem dito financieel eindresultaat, kreeg ‘Jean and Dinah’ van Mighty Sparrow, in die jaren de grote rivaal en heckler van 'Melo', die geen gelegenheid onbenut liet om zijn collega-calypsonian met spotternijen te overladen. In geïmproviseerde verbale krachtmetingen (picong duels) probeerden de muzikale kemphanen het publiek voor zich te winnen.

Maatschappijkritiek
Intussen was de calypso uitgegroeid tot een medium dat zich ook uitstekend leende voor het oefenen van vaak vlijmscherpe (maatschappij)kritiek. Spitsvondige en geestige grootmeesters in dat genre waren onder anderen Lord Kitchener en Mighty Sparrow.

Hoe doeltreffend en bijtend sarcastisch die kritiek kon zijn ondervonden de Amerikaanse militairen die beginjaren ’40 op Trinidad gelegerd waren en in een haat-liefde verhouding verwikkeld waren met de eilandbewoners. Dat wil zeggen de mannelijke Trinidadianen die hun mooiste vrouwen weggekaapt zagen door de G.I.’s die daarbij meer dan een handje geholpen werden door de ‘Yankee dolla’.
Lord Invader liet zich daardoor inspireren bij het componeren van zijn ‘Rum and Coca Cola’ terwijl Mighty Sparrow ‘Jean and Dinah’ ongenadig neerzette als soldatenliefjes die straks als de Yankees vertrokken waren met hangende pootjes terug zouden komen. ‘Don’t make no row. Yankee gone Sparrow take over now’.

PLAYLIST CANTA AMERICA 17 & 18 JUNI 2012
CALYPSO-CALISO-KAISO

1. Sing Dolphus Sing ‘Bajan Dolphus’/Mighty Sparrow/S. Francisco/3:37 (BLS BLSCD1028; Mighty Sparrow, Humorous/#4)

2. Mama Call the Fire Brigade/Wilmoth Houdini/W. Houdini/2:33 (ROUNDER CD 1077; Calypso Carnival 1936-1941/#14)

3. Lis Camille/Babb & Williams/Trad./2:00 (ROUNDER CD 1105; Calypso Calaloo, Early Carnival Music in Trinidad/#5)

4. Petrol/Tipical Orchestra of Trinidad/Trad./3:08 (ROUNDER CD 1105; Calypso Calaloo, Early Carnival Music in Trinidad/#6)

5. Neighbour/King Radio/King Radio/2:50 (ROUNDER CD 1077; Calypso Carnival
1936-1941/#2)

6. Bandandea/The Tiger/The Tiger/3:03 (ROUNDER CD 1077; Calypso Carnival 1936-1941/#4)

7. Mama Looka Boo Boo/Robert Mitchum/F. Alexander/2:55 (SCAMP RECORDS SCD 9701-2; Robert Mitchum, Calypso Is Like So/#9)

8. Boo Boo Man/Lord Melody/F. Alexander/4:23 (SMITHSONIAN FOLKWAYS RECORDINGS SFW CD 40453; Calypso Awakening/#3)

9. Picong Duel/Mighty Sparrow & Lord Melody/S. Francisco-F. Alexander/4:26 (SMITHSONIAN FOLKWAYS RECORDINGS SFW CD 40453; Calypso Awakening/#10)

10. Johnnie Take My Wife/Wilmoth Houdini/W. Houdini/3:15 (ROUNDER CD 1054; Calypso Break Away 1927-1941/#16)

11. Rum and Coca Cola/Lord Invader/Lord Invader/4:17 (ROUNDER CD 1105; Calypso Calaloo, Early Carnival Music in Trinidad/#12)

12. Man Smart/Harry Belafonte/N. Span/3:33 (RCA BMG 53801-2; Harry Belafonte/Calypso/#11)

13. I Do Adore Her/Harry Belafonte/L. Burgess/2:48 (RCA BMG 53801-2; Harry Belafonte/Calypso/#2)

14. Day-O/Harry Belafonte/Belafonte-Burgess-Attaway/3:05 (RCA BMG 53801-2; Harry Belafonte/Calypso/#1)

15. Mae Mae/Mighty Sparrow/S. Francisco/4:28 (ICE RECORDS 691 602; Mighty Sparrow Volume Four/#1)