De vier landen in het Koninkrijk kunnen de deugdelijkheid van bestuur verbeteren zonder aantasting van de autonomie van de landen. Dat zegt de Raad van State in een advies aan de Tweede Kamer. Het Statuut voor het Koninkrijk biedt hiervoor voldoende mogelijkheden. Dat geldt ook voor de aanpak van het democratisch deficit.

De Tweede Kamer heeft om het advies gevraagd omdat zij tot een visie op het Koninkrijk wil komen, nu de inrichting van het Koninkrijk sinds 10 oktober 2010 ingrijpend is gewijzigd. De Raad van State stelt een nieuwe herstructuring nu weinig vruchtbaar te vinden. Daarom kiest de Raad voor 'oplossingen in bestaande structuren'.

De Raad stelt dat de kwaliteit van het bestuur kan worden bewaakt door afspraken te maken over onderlinge visitaties. Commissies van experts bekijken dan de kwaliteit van bestuur in de landen. Zo hopen de adviseurs ingrijpen door de Koninkrijksregering te voorkomen. De uitkomsten van de bezoeken moeten dan wel serieus worden genomen. Bijkomend voordeel van visitaties is dat de landen kunnen profiteren van elkaars ervaringen.

Democratisch deficit
Het democratisch deficit wordt door de Raad van State erkend: "De Koninkrijksorganen zijn inderdaad vormgegeven als Nederlandse organen." De Eerste en Tweede Kamer treden op als Koninkrijksparlement en de burgers van de Caribische landen hebben hiervoor geen kiesrecht.

Omdat een wijziging van het Statuut op dit moment niet aan de orde is, kiest de Raad ook op dit punt voor een praktische oplossing. Parlementariërs uit Aruba, Curaçao en Sint Maarten moeten vaker deelnemen aan debatten in de Tweede Kamer die de Caribische landen betreffen. Dat gebeurt nu incidenteeel, maar videoconferencing biedt daarvoor nieuwe mogelijkheden. Ook zou de Rijksministerraad Koninkrijksaangelegenheden kunnen toevertrouwen aan een ministeriële kerngroep, waarin de gevolmachtigde ministers een relatief zwaardere stem hebben.