"Het land Nederlandse Antillen is geen vangnet meer voor de eilanden." En: "Afspraak is afspraak." Met die woorden vatte demissionair staatssecretaris Ank Bijleveld van Koninkrijksrelaties kernachtig samen dat er geen weg terug meer is voor de staatkundige vernieuwing. Het laatste Tweede-Kamerdebat voor de slot Ronde Tafel Conferentie (RTC) ging daarom vooral om het zetten van wat laatste politieke kanttekeningen over het hervormingsproces.

"Het is tijd voor definitieve beslissingen", aldus Bijleveld tijdens het plenaire debat. De belangrijkste pijnpunten die naar voren kwamen gedurende de avond waren beperkt. Het grootste struikelblok bij vrijwel alle Nederlandse politieke partijen was de plotselinge goedkeuring van een riante pensioenregeling voor Curaçaose ambtenaren op 5 september, de dag dat het nieuwe Bestuurscollege werd geïnstalleerd. Ineke van Gent van GroenLinks noemde dit ‘een grove bestuurlijke brutaliteit’. Volgens Ronald van Raak (SP) maakt deze regeling de mensen op Curaçao ‘heel boos’.

Pensioenregeling
Bijleveld ontving dan ook het verzoek om te onderzoeken of het mogelijk is om dit besluit over de pensioenregeling te laten vernietigen. Dit is al twee keer eerder gebeurd met deze regeling (in 2007 en 2009). De staatssecretaris liet weten Curaçao om opheldering over de kwestie te hebben gevraagd. Ze bekijkt of het mogelijk en nodig is om maatregelen te nemen en laat de regeling toetsen aan de rijkswet Financieel Toezicht.

Noodconferentie
Een ander heikel punt bleef de steeds terugkerende opmerking meerdere Nederlandse Kamerleden dat de eilanden nog ‘niet klaar’ zouden zijn voor hun nieuwe status. Van Raak: "We zetten een hutje neer en zeggen dat het een paleis is. Maar we hadden een paleis beloofd." Hij vindt dat de eilandbewoners er bekaaid vanaf komen als op 10 oktober 2010 de ontmanteling doorgaat een diende een motie in met het verzoek om de slot RTC uit te stellen en in plaats daarvan een noodconferentie te beleggen om te praten over de situatie op de eilanden.

Moties
PVV’er Eric Lucassen diende een motie in om de schuldsanering en steunmaatregelen aan Curaçao stop te zetten, omdat het eiland– volgens hem – op korte termijn stappen wil zetten om onafhankelijk te worden. De tweede motie van Lucassen riep op om het Koninklijk Besluit voorde wijziging van het Statuut –waarover alle partners een overeenkomst hebben bereikt – niet uit te voeren. Curaçao en Sint Maarten zouden volgens hem niet aan alle voorwaarden voldaan hebben om tot de landsstatus over te gaan.

Ook de VVD diende een motie in. André Bosman verzocht zeer nadrukkelijk om in de rijkswet personenverkeer op te nemen dat hierbij sprake moet zijn van wederkerigheid. Deze wet, die nog behandeld moet worden door een nieuw kabinet, moet het personenverkeer tussen Nederland en de eilanden gaan regelen. Bijleveld gaf daarop aan dat deze wet niet in het pakket zit van staatkundige wetgeving en daarom ook nog niet behandeld is. Zij laat het oordeel hierover aan een nieuwe regering.

Over de moties wordt op woensdag 8 september gestemd. Bijleveld ontraadde de Kamer overigens het goedkeuren van de eerste drie moties.

Politieke Stuurgroep
Voorafgaand en na het debat vond overigens in het verderop gelegen Hilton Hotel een Politieke Stuurgroep plaats, waar delegaties van de eilanden en Nederland een aantal laatste hindernissen op weg naar de slot RTC weg probeerden te ruimen. Hete kwesties hier waren onder meer de roep om meer autonomie van de nieuwe Curaçaose bestuurders, de noodzaak tot juridische ondersteuning van Sint Maarten en mogelijke corruptie bij de sector Ruimtelijke Ordening en beheer op Sint Maarten.

Op donderdag 9 september moet de slot Ronde Tafel Conferentie plaatsvinden in de Ridderzaal in Den Haag. Daar moet de opheffing van het land Nederlandse Antillen op 10 oktober 2010 definitief beklonken gaan worden.

Lees hier de volledige besluitenlijst van de Politieke Stuurgroep Staatskundige Veranderingen.