Tot grote verontwaardig van de legerleiding en de Colombiaanse regering heeft de FARC voorwaarden gesteld aan de vrijlating van de Frans-Colombiaanse journalist Romeo Langlois. De guerrillabeweging wil een breed debat over de vrijheid van informatie voordat Langlois zijn ‘volledige mobiliteit’ terugkrijgt. Het is een bijna lachwekkende voorwaarde, maar het staat wel degelijk in een twitter-boodschap. Het centrale secretariaat van de FARC stuurde die een paar dagen geleden de wereld in.

Door Kees Elenbaas

Daarmee zet de FARC eerdere verklaringen en beloften weer op losse schroeven. Eind februari kwam het bericht dat de beweging een eind wilde maken aan alle gijzelingen en kort daarna werden de laatste tien geüniformeerde gijzelaars vrijgelaten. Dat was opmerkelijk en hoopgevend, er werd zelfs al weer gefluisterd over mogelijke onderhandelingen met de regering. Maar nu de FARC een internationaal erkende journalist min of meer bij toeval in handen heeft, wordt er blijkbaar gezocht naar een manier om dit publicitair uit te buiten.

Nog even terug naar wat bekend is over de verdwijning van Romeo Langlois. Hij ging op 28 april op pad met een legereenheid in de provincie Caquetá. Na de ontmanteling en vernietiging van een eerste cocaïnefabriek, stuitte men bij een volgende plaats op een zwaar bewapende FARC-eenheid. Romeo Langlois droeg volgens getuigen een kogelvrij legervest en een helm voor zijn bescherming. Nadat hij in de linkerarm was geraakt, zou hij zijn vest en helm hebben afgedaan en in burgerkleding een goed heenkomen hebben gezocht in de richting van de FARC-strijders.

Videoboodschap
In een videoboodschap, gemaakt door de Britse journalist Karl Penhaul op 5 mei – die blijkbaar makkelijk FARC-gebied in kon – verklaart commandant ‘Ancizar’ of ‘Monazo’ Langlois in handen te hebben. Hij is weliswaar lichtgewond, maar maakt het goed. Ancizar zegt te hopen dat de Fransman snel zal vrijkomen. Maar de FARC spreekt vanaf dat moment van een ‘krijgsgevangene’ omdat Langlois militaire kleding zou hebben gedragen. De Colombiaanse legerleiding beschuldigt de FARC-guerrilla’s er ondertussen van dat ze tijdens het vuurgevecht in Caquetá burgerkleding droegen. Dat zou in strijd zijn met internationale regels inzake gewapende conflicten.

Uit deze tegenstrijdige verklaringen - en uit talrijke andere incidenten - blijkt dat het met de objectieve berichtgeving en journalistieke onafhankelijkheid in Colombia niet best gesteld is. Het leger en de regering aan de ene kant en de FARC aan de andere kant, zijn niet alleen in een gewapende conflict verwikkeld, maar voeren ook een propaganda-oorlog. De FARC verwijt de Colombiaanse autoriteiten dat ze er alles aan doen om de media aan hun kant te krijgen. En het klopt dat de belangrijkste kranten de acties van het leger steeds breed uitmeten en die van de FARC veroordelen. De website is uit de lucht gehaald, evenals de Scandinavische site anncol.info die soms als spreekbuis voor de guerrilla’s fungeerde.

Goede banden met de FARC
Aan de andere kant zijn er flink wat journalisten die goede banden hebben met de FARC. Ze kunnen regelmatig met eenheden op stap en verblijven in hun kampementen. Ze brengen filmmateriaal en reportages naar buiten die moeten aantonen dat de FARC vooral op het Colombiaanse platteland een kracht is waar terdege rekening mee moet worden gehouden. En voor wie wil, is er achter te komen dat de FARC nog wel degelijk een aantrekkingskracht heeft onder jongeren. Het lukt nog steeds om op verschillende universiteiten in het land sympathisanten te rekruteren.

Op een inderhaast georganiseerd forum over persvrijheid en oorlogsjournalistiek op de Universiteit de los Andes in Bogota concludeerden de aanwezigen dat er een enorme kloof gaapt tussen de grote steden en het platteland. Op het platteland en in de afgelegen gebieden speelt zich een conflict af dat in de stad niet zichtbaar is. En de media blijven in gebreke om dat goed onder de aandacht te brengen. Tot die conclusie komt ook de Italiaanse journalist Simone Bruno, een goede vriend van Romeo Langlois. Zij hebben een serie indrukwekkende reportages op hun naam staan, waarin de bevolking op het platteland centraal staat. Deze lijdt dag in dag uit onder de gevechten tussen het leger en de FARC en andere gewapende bendes. Het is absurd dat een journalist die zijn leven meerdere malen op het spel zette om juist dat in beeld te brengen, nu wordt vastgehouden.