De Eilandsraad van Bonaire debatteert vrijdag 29 januari over het referendum op 26 maart. Dan kan de bevolking kiezen voor een associatie met Nederland of voor integratie met Nederland. Bestuur en oppositie zijn het niet eens over de vraagstelling en zelfs niet of het referendum zin heeft.

Jopie Abraham, politiek leider van Bonaire, is voorstander van een associatie. Daarmee behoudt Bonaire veel meer autonomie over wetgeving en besluitvorming. "Bij integratie gebeurt dat door Den Haag. Het eilandgebied heeft alleen beperkte bevoegdheden voor de uitvoering. Den Haag bepaalt wat goed en slecht is voor ons."

Opnieuw onderhandelen
Oppositieleider Ramonsito Booi van UPB, die de optie van 'openbaar lichaam' heeft onderhandeld met Nederland, vindt het associatiemodel onzinnig. "Men heeft het over een 'eigenstandige positie' binnen het Koninkrijk. Wat dat betekent weet ik niet." Omdat het geen bestaande vorm is, moet er opnieuw onderhandeld worden over de invulling, zegt Booi: "Dat duurt weer een tijd en dan moet je misschien weer terug naar de bevolking."

Hij vreest dus tijdverlies, terwijl meer autonomie volgens hem ook mogelijk is binnen de nu gemaakte afspraken. "Wat ze nu naar voren brengen is compleet onzin." Bij het referendum wordt volgens Booi bovendien gediscrimineerd door Europese Nederlanders uit te sluiten van deelname als ze niet voor 2007 zijn ingeschreven: "Ze mogen stemmen voor de Staten, maar niet bij het referendum. Men beticht Nederland van discriminatie van allochtonen, maar dit is veel erger."

Associatie uit 1993
Abraham ziet in de wetten die nu door de Tweede Kamer behandeld worden al voorbeelden dat integratie nadelig is voor Bonaire. "Men denkt de toeristen meer te gaan belasten. Maar dan prijzen we onszelf uit de markt." Een associatie is volgens hem niet nieuw en lijkt op de band die Aruba en de Nederlandse Antillen nu hebben met Nederland: "Een eigen staatsregeling en eigen wetgeving. Maar met beperkingen die niet voor Curaçao of Aruba als autonome landen gelden." Het is volgens hem een model dat de toenmalige Nederlandse premier Lubbers en minister Hirsch Ballin al in 1993 hebben voorgesteld.

Staatsrechtgeleerde Douwe Boersema wordt -net als destijds op Curacao- voorzitter van de referendumcommissie op Bonaire. Die heeft onder meer de informatie- en voorlichtingscampagne onder haar hoede.