"Annexatie", dat is wat er nu gaat gebeuren met Bonaire, zegt PDB-leider Jopie Abraham na zijn bezoek vorige week aan Nederland en de aanname van de BES-wetten door de Tweede Kamer. Maar al staat het meningsverschil met Nederland over het referendum nog recht overeind, toch zal het Bestuurscollege de BES-wetten gaan uitvoeren.

Er is nu even geen alternatief, anders dreigt bestuursloosheid, vindt Abraham die maandag 15 maart een persconferentie geeft over het bezoek van de bestuursdelegatie aan Nederland. Met wat er nu op tafel ligt is er geen sprake van integratie of directe banden want de bevolking van Bonaire heeft niet gekozen voor integratie zoals de VN voorschrijft. En dus is er feitelijk sprake van "anschluss, annexatie, inlijving", zegt de PDB-leider fel.

In de media, maar ook door TK-leden is weinig positief gereageerd op het verloop van het bezoek dat de Bonairiaanse delegatie aan politiek Den Haag bracht. Naast Abraham waren gedeputeerde voor staatkundige zaken, Marugia Janga, Eilandsraadslid Anthony Nicolaas en hun juridisch adviseur Douwe Boersema lid van de delegatie.

Bestuurlijke impasse
Het ging er vooral om de Tweede Kamer te informeren over de standpunten van Bonaire die waren neergelegd in de speciale notitie "Bonaire in het Koninkrijk". Naast een juridische onderbouwing van het referendumstandpunt van het Bestuurscollege bevat dat ook voorstellen om de bestuurlijke impasse met Nederland te doorbreken. Een duidelijke uitkomst had het overleg met de Tweede Kamer niet, evenmin als het beleefdheidsbezoek dat later werd gebracht aan staatssecretaris Bijleveld van Koninkrijksrelaties.

Bonaire hoopte vooral op meer begrip van de Tweede Kamerleden, maar met de invoering van de Wolbes en de andere BES-wetten staat Bonaire nu voor een 'fait accompli'. Volgens Abraham was er al langer bereidheid om de Wolbes in te voeren, mits Nederland op haar beurt de uitslag van het referendum zou respecteren. Maar "het is nu ook gebleken dat wat voor referendum wij ook houden - als het niet binnen het kader van het openbaar lichaam is -, dan erkent Nederland dat niet, dan zullen ze dat boycotten".

Twee referenda
Abraham heeft het over twee referenda die gehouden moeten worden. Een "evaluatie-referendum" waar Nederland op doelt over het openbaar lichaam, als dat enige tijd heeft gefunctioneerd. En een referendum in het kader van het VN-zelfbeschikkingsrecht waarvoor hij overigens geen datum meer noemt. Na de vernietiging van de refenderumverordering door de Gouverneur moet dat nu eerst door de VN nader worden onderzocht. Maar "niemand kan dat de Bonairiaanse bevolking meer ontnemen, (...) dat is een fundamenteel recht".

In de tussentijd mag Bonaire echter niet "bestuurloos" worden, zegt Abraham, en dus zullen "we die Wolbes moeten gaan toepassen, (...) er is geen ander alternatief". Maar de ontevredenheid blijft. "De bevolking zal gaan merken wat de consequenties zijn van deze annexatie", waarvoor hij de huidige oppositiepartij UPB van Ramonsito Booi verantwoordelijk stelt. Immers onder hun bestuur is dat hele pakket uitonderhandeld.

Homohuwelijk
Abraham voorspelt niet alleen een drastische vermindering van het aantal ambtenaren, maar wijst ook op de amendementen over homohuwelijk, euthanasie en abortus die de Tweede Kamer heeft aangenomen. "Men denkt dat men het beter weet daar in Den Haag", zonder de Bonairiaan enige invloed te geven. Abraham verwacht dan ook dat de Bonairiaanse bevolking uiteindelijk tegen deze invulling van de "directe banden" zal stemmen.

Abraham wordt op 26 maart zelf gedeputeerde voor staatkundige structuur in het Bestuurscollege en hij snel een afspraak maken met RSC-commissaris Henk Kamp om het overleg met Nederland weer helemaal vlot te trekken. Als dat lukt komt staatssecretaris Bijleveld medio april naar Bonaire voor bestuurlijk overleg.