De Nederlandse grondwet wordt gewijzigd om de nieuwe status van Bonaire, Sint Eustatius en Saba als openbaar lichaam van Nederland te regelen. Staatssecretaris Ank Bijleveld van Koninkrijksrelaties deed die toezegging tijdens het wetgevingsoverleg over de BES-wetten.

Het kabinet wilde de nieuwe status van de BES-eilanden alleen in het Statuut regelen, maar onder grote druk van de Tweede Kamer wordt nu toch de procedure gestart voor een grondwetswijziging. Die is nodig, omdat de eilanden onderdeel van Nederland worden en omdat ze mee mogen stemmen voor de Eerste Kamer. "Het leeft breed in de Kamer en we gaan die motie uitvoeren", zegt Bijleveld. Intussen gaat het lopende hervormingsproces gewoon door.

De vaste Kamercommissie voor Nederlands Antilliaanse en Arubaanse Zaken debatteerde twee dagen lang over zes van de in totaal dertig wetten die voor de nieuwe openbare lichamen, Bonaire, Sint Eustatius en Saba opgesteld moeten worden. De Tweede Kamer stemt binnenkort over de wetten en volgens staatssecretaris Bijleveld is hiermee een grote hobbel genomen. "Dan hebben we eerste stap gezet."

Homohuwelijk
De amendementen om het homohuwelijk, abortus en euthanasie in de wetten op te nemen ontraadt de staatssecretaris. Het homohuwelijk wil ze nog niet in de wetten opnemen, omdat er nog niet met de eilandsbesturen over is gesproken. "We waren altijd van plan dat in een latere fase te doen. Geef me de tijd om op dat punt serieus met de partners te spreken." Maar de bewindsvrouw benadrukt dat het kabinet zeker van plan is dit op een later tijdstip in de wet te regelen en dat in Nederland gesloten huwelijken nu al erkend moeten worden.

De ethische vraagstukken abortus en euthanasie kunnen ook om praktische redenen niet direct geregeld worden op de eilanden. "Je moet artsen hebben die dat kunnen doen, een functionerend kader hebben, een ziekenhuis en protocollen daarvoor hebben en je moet het toezicht hebben geregeld." Bijleveld denkt vijf jaar nodig te hebben om er verder mee te kunnen gaan.

Openbaar lichaam
Of de BES-eilanden defintief 'openbaar lichaam' blijven is nog niet duidelijk. In principe zouden ze na verloop van tijd provincie of gemeente kunnen worden. Volgens de staatssecretaris zijn de eilanden te klein om een provincie te worden, maar een gemeente kan wel. "Dan kun je geen maatwerk met uitzonderingen mogelijk maken. Dan val je helemaal onder het Nederlandse regime", waarschuwt ze.