Antilliaanse en Arubaanse politici reageren terughoudend of afwijzend op de voorstellen die een commissie van drie deskundigen deed om het Koninkrijk democratischer te laten functioneren.

Nu is het zo dat er wel een Koninkrijksregering is, maar die wordt niet gecontroleerd door een Koninkrijksparlement. Dit zogenaamde democratisch deficit wil de commissie verkleinen door jaarlijks de Koninkrijksregering te laten vergaderen met vertegenwoordigers van de drie parlementen over een State of the Union.

Ook zouden Antillianen en Arubanen stemrecht moeten krijgen voor de Tweede Kamer. De oppositiepartijen wijzen de voorstellen af. Zij willen een vetorecht voor elk land. De regeringspartijen missen een echt Koninkrijksparlement.

Volgens de Antilliaanse Statenvoorzitter Pedro Attacho (PAR) zouden de aanbevelingen van het rapport kunnen helpen het democratisch tekort in het Koninkrijk te verkleinen, maar dan moeten de partners in het Koninkrijk de goodwill hebben om tot een oplossing te komen. Dat heeft hij geleerd van een commissie uit het begin van de jaren '90 die ook met aanbevelingen kwam, maar die zijn niet opgevolgd door de parlementen. Zelf ziet hij meer in de vorming van een Koninkrijksparlement, want dan wordt de gelijkwaardigheid tussen de landen meer inhoud gegeven.

Toch ziet hij pragmatische lichtpuntjes in de voorstellen van de commissie, zoals het jaarlijks voeren van een debat over de staat van het Koninkrijk. Dan moet men gezamenlijk denken over de toekomst van het Koninkrijk. Dan geef je pragmatisch inhoud aan de visie op het Koninkrijk.

Vetorecht
Eunice Eisden van de Antilliaanse oppositiepartij MAN moet lachen om het voorstel dat Antillianen en Arubanen kiesrecht voor de Tweede Kamer zouden krijgen: "Wat heeft dat voor zin? Want het deficit blijft bestaan." De MAN wil een vetorecht voor elk van de partners. Ze vindt dat de huidige voorstellen "de Antillen en Aruba institutionaliseren in een defensief geheel". Eisden heeft de indruk overgehouden dat het rapport alles bij het oude houdt en er alleen een nieuw jasje voor verzint.

Paul Croes van de Arubaanse regeringspartij AVP denkt dat kiesrecht voor Antillianen en Arubanen voor de Tweede Kamer het democratisch deficit minder groot zou kunnen maken. Veel besluiten van de Tweede Kamer hebben effecten voor de eilanden. Dan zou het eerlijker zijn als Antillianen en Arubanen ook invloed hebben. Een jaarlijkse vergadering van een soort rijksparlement met de Koninkrijksministerraad juicht hij ook toe. Die participatie zou ten goede komen aan de democratie in het Koninkrijk.

De Arubaanse oppositiepartij MEP ziet niet veel in de voorstellen. Statenlid Ady Thijssen is verbaasd over het rapport. Antillianen en Arubanen stemrecht geven voor de Tweede Kamer is niet de oplossing voor het democratisch deficit. Het probleem is dat er een Rijksministerraad is en er geen Koninkrijksparlement is en de richting die het rapport uitwil is niet de richting die hij op wil. Hij ziet meer in een vetorecht voor elk van de landen.

Luister naar een bijdrage van correspondent Jos de Roo.