Zwarte huid, Oranje hart is een boek over Afrikanen die in de 19e en 20ste eeuw dienden in het Nederlandse leger in Nederlands-Indie (KNIL). Sommigen dienden vrijwillig, velen werden gekocht op de slavenmarkt in Kumasi, Ghana.

Aangekomen in Nederlands-Indie kregen ze een Hollandse opvoeding. Sommigen bleven na hun diensttijd daar wonen, anderen gingen naar Nederland. Journalist Griselda Molemans stamt zelf af van de 'zwarte Hollander' (Belanda Hitam) Molemans, die in werkelijkheid Yambaga Ouédraogo heette en uit Burkina Faso kwam. De titel van het boek verwijst naar de opmerkelijke Oranjegezindheid van deze Afrikanen, zegt ze. "Ze zijn opgegroeid met grote bewondering voor het Huis van Oranje Nassau."

Nederlandse namen
Ook uit de namen van veel kinderen blijkt dat: ze zijn vernoemd naar de koninginnen Emma, Wilhelmina, Juliana en Beatrix. Dat proces begint volgens Molemans als de Afrikaanse soldaten zich vestigen in Nederlands-Indië en gaan samenwonen met lokale vrouwen. "Dan begint de transformatie dat de Afrikaanse soldaten zichzelf zien als Nederlanders."

De kinderen moesten naar Nederlandse scholen en Nederlands spreken. Maleis spreken was min of meer taboe: "Hooguit met het bedienend personeel." De werving van de Afrikaanse soldaten begon in 1831 na de Java-oorlog (1825-1830). Zo'n 15.000 koloniale soldaten waren gesneuveld en in Nederland was na de afscheiding van België weinig nieuwe aanwas te vinden. "Toen gingen ze kijken in de regio waar nog oude handelsposten waren."

Ashanti prinsjes
Aan de Afrikaanse Goudkust werden in de jaren tot 1872 ongeveer drieduizend jonge mannen geronseld voor dienst in het KNIL. "Er werd een contract gesloten met de Ashanti koning Kwaku Dua. Twee Ashanti prinsjes gingen als onderpand naar Nederland en de koning beloofde duizend recruten te leveren. Maar dat kwam niet echt van de grond." Daarna kreeg Nederland toestemming jonge mannen te kopen. Ook meldden zich vrijwilligers voor het leger.

De slavenhandel was toen al afgeschaft, maar het kopen van de mannen werd naar buiten toe 'het kopen van hun vrijheid' genoemd. "Ze hadden een voorschot- en terugbetalingscontract opgesteld." Op die manier werden ze allemaal vrijwilligers voor het KNIL. Een band met de Indonesische bevolking hadden ze niet, zodat het geen probleem was tegen hen te vechten.

Suriname en Antillen
Molemans, die een Surinaamse vader heeft, ziet nauwe verbanden met Suriname en de Antillen. "Er is een parallelle werving geweest." De omstandigheden waren weliswaar anders: "Maar het hoort bij elkaar. Het zijn mensen die van hun geboortegrond zijn weggehaald. Er is verwantschap."

Zwarte huid, Oranje hart
Griselda Molemans & Armando Ello
ISBN: 978-90-89101-62-4
Uitgeverij d'jonge Hond